CARE op oorlogspad

Een gemeenschapsarcheologische zoektocht naar Pichegru en de Slag om Boxtel met Johan Verspay, Senior Onderzoeker CARE, Universiteit van Amsterdam.

Hoe het begon

In 2019 ging het gemeenschapsarcheologieproject Community Archaeology in Rural Environments (CARE) van start in Het Groene Woud. In verschillende plaatsen hadden we dat jaar een archeologie evenement met kleine proefputjes verspreid door het dorp. Na een voortvarend begin met een toenemend aantal deelnemers en een groeiende bekendheid in de regio, kwam het project in het voorjaar van 2020 abrupt stil te liggen na de uitbraak van het covid-19 virus.

Behoefte aan gezamenlijke activiteiten

In het najaar ontwikkelden we een alternatieve, risico-arme aanpak op basis van veldkartering. Een paar terreinen in Liempde en Kasteren werden hierbij afgestruind om, met het oog of geholpen door een metaaldetector, te speuren naar voorwerpen uit het verleden. Op die manier konden we onze kennis of ideeën over de geschiedenis van die plekken toetsen en verdiepen. Het grote aantal deelnemers dat zich hiervoor aanmeldde verraste ons in positieve zin. Mensen gaven aan behoefte te hebben aan gemeenschappelijke activiteiten, juist in deze tijd. Archeologisch erfgoed bood mogelijkheden samen op ontdekking te gaan.

Summer School 2021

Ook wij van het CARE-collectief voelen de behoefte om de draad weer op te pakken. Daarom is gekozen deze aanpak centraal te stellen bij een nieuw initiatief waar we aankomende zomer al mee zullen starten: een veldcursus archeologie voor studenten én erfgoedliefhebbers. Met deze CARE Summer School willen we de leden van de erfgoedverenigingen en heemkundekringen in Het Groene Woud in de gelegenheid stellen om kennis en praktische ervaring op te doen met verschillende facetten van archeologisch onderzoek: van vooronderzoek tot veldverkenningen, uitwerking van de bevindingen, het conserveren van de vondsten en het delen van de resultaten met anderen. Door de modulaire opzet kunnen mensen meedoen aan de hele cursus of aan onderdelen hiervan.

De Slag om Boxtel

Het onderwerp waarin we ons zullen vastbijten is De Slag om Boxtel van 1794. In dat jaar trok de Franse veldheer Jean-Charles Pichegru, gesteund door Bataafse Patriotten, met zijn leger de Nederlanden binnen. Geallieerde troepen uit Groot-Brittannië, Hannover en Hessen hebben getracht de oprukkende Republikeinen tegen te houden aan de Dommel. Verschillende bruggen en overgangen waren hiertoe bezet. Op 14 en 15 september kwam het tot een treffen bij Boxtel. De Fransen wisten de geallieerden terug te drijven en door te stoten naar het binnenland. Na deze bezetting werd de Bataafse Republiek uitgeroepen en werden de Nederlanden een vazalstaat van de Franse Republiek. In het buitenland geniet De Slag bij Boxtel enige bekendheid omdat het de vuurdoop was van Arthur Wellesly, de latere hertog van Wellington die zou uitgroeien tot de nemesis van Napoleon. In Nederland is deze prikkelende episode echter haast vergeten en in de streek is weinig meer dat aan deze veldtocht herinnert. Voor wie goed zoekt zijn de sporen ervan echter nog wel te vinden. Dit bleek onder meer bij eerdere CARE-onderzoeken in Liempde en Kasteren waar we de voorwerpen van het Franse leger tegen kwamen.

Meedoen!

De CARE Summer School bestaat uit een veldcursus van twee weken – van 26 juli t/m 6 augustus – waarin we samen op zoek gaan naar de overblijfselen van Pichegru’s veldtocht en het treffen met de Britten. De  Schaapskooi in Schijndel zal in die periode onze uitvalsbasis zijn. Hier verzorgen we centrale lezingen rondom dit thema waarna de deelnemers aan de slag zullen gaan met praktische workshops rond de inventarisatie van bestaande gegevens, het onderzoeken van mogelijk relevante terreinen in het veld (met o.a. metaaldetectie, boringen en proefputten) of de verwerking van de vondsten door te leren ze te reinigen conserveren, fotograferen en beschrijven. Met de Summer School willen we de deelnemers zo kennis laten maken met hele proces van archeologisch onderzoek. Het veldwerk zal plaatsvinden op verschillende locaties tussen Boxtel en Heeswijk. Daarnaast zal er ook gelegenheid zijn voor excursies naar het Nationaal Militair Museum en/of het provinciaal archief in het Brabant Historisch InformatieCentrum (BHIC).

Hoewel we het natuurlijk leuk vinden wanneer mensen de volle twee weken meedoen, is het ook mogelijk aan te haken bij specifieke onderdelen. We leggen momenteel de laatste hand aan het programma zodat u straks kunt deelnemen aan afzonderlijke workshops of het gehele onderzoek. Uitgebreide voorkennis is niet nodig. Alleen een warm enthousiasme om op ontdekking te gaan.

Mocht u geïnteresseerd zijn in dit gemeenschapsarcheologie initiatief en op de hoogte gehouden willen worden, meldt u zich dan alvast vrijblijvend met dit mailadres.
De definitieve uitnodiging tot aanmelding volgt binnenkort.