Het Oud Paleolithicum

 

De oude steentijd omspant voor ons de periode van rond 1.800.000 tot de laatste ijstijd zo’n 12.000 jaar geleden. Deze periode wordt ook wel het Paleolithicum genoemd en is onderverdeeld in Het Oud, Midden en Jong Paleolithicum. Het heet de Steentijd omdat stenen werktuigen hier gebruikt werden, metaal was nog niet bekend. Het Oud Paleolithicum start rond 1.800.000  en duurde tot 300.000 jaar geleden.

In onze regio start het verhaal bij de Heidelbergmens, zo’n 600.000 jaar geleden. Deze mens was kort en stevig en de eerste die leefde in koude klimaten. Deze mensen gebruikten voornamelijk grof, groot gereedschap van de Aucheléen traditie zoals tweezijdige handbijlen en houten speren om op groot wild te jagen.

Deze mens bouwden zelf nog geen onderkomens maar maakten natuurlijke wel gebruik van natuurlijke schuilplaatsen. Hij leefde voornamelijk van de jacht sinds het klimaat van ijstijd naar warmere periodes schommelden. In koude periodes is het zeer lastig om plantaardig voedsel te verzamelen. Vondsten van de Heidelbergmens zijn vrij zeldzaam omdat ze door de jaren heen op hele grote diepte zijn beland.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

______________________________________________________________________________________________________________________________________

Het Midden Paleolithicum

 

De Neanderthaler volgde deze mens op, zo’n 400.000 jaar geleden. Deze mens wordt vaak beschreven als een woest, onbeschaafd wezen maar dit klopt niet. Ze stierven uit rond het begin van de moderne mens, ongeveer 40.000 jaar geleden. Deze verandering betekende ook het einde van het Midden Paleolithicum.

De Neanderthaler maakte gebruik van natuurlijke onderkomens zoals grotten en overhangende rotsen, maar leefde ook graag op openluchtplekken. De Neanderthaler was korter en steviger dan wij als aanpassing aan het koude klimaat in deze tijd. Ze gebruikte ook bontkleding en er is bewijs voor zelfgemaakt onderdak tegen het eind van deze periode.

Bij de Neanderthalers zie je het eerste bewijs voor meer ingewikkeld gedrag. Ze waren de eerste mens die hun doden begroeven en ze droegen ook sieraden en andere persoonlijke objecten of hun lijf.

Ze jaagden voornamelijk op grote dieren en gebruikten gereedschap van de Moustérien-industrie dat kleiner, en meer gespecialiseerd was dan de handbijlen van de Heidelbergmens. Dit komt door de zogenaamde Levallois-techniek die werd toegepast, met afslagen in schildpadvorm die mooie snijkanten geven.

 

 

 

 

 

 

 

 

______________________________________________________________________________________________________________________________________

 

Het Jong Paleolithicum

 

Het Jong Paleolithicum duurde in onze regio van ongeveer 40.000 jaar geleden tot zo’n 12.000 jaar geleden en werd gekenmerkt door zware klimaatwisselingen. Deze schommelingen van warm naar koud hadden een grote invloed of de planten en dieren in de regio. Dit zorgde er ook voor dat onze regio niet erg druk bevolkt was rond deze tijd.

40.000 jaar geleden verdween de Neanderthaler door nog niet begrepen oorzaken en werd vervangen door de moderne mens. Van deze culturen en de mens zien we niet heel veel sporen in deze tijd doordat ons land vrijwel onbewoonbaar was door de ijstijd.

In de wat mildere periodes zagen we wel rendierjagers in Noord-West Europa. De eerste was de Hamburgcultuur tussen 12.000 en 11.000 v. Chr. maar in Nederland zie je alleen nog bewoning boven de grote rivieren. Deze culturen brachten harpoenen en pijl en boog met zich mee.

Tegen het einde van de steentijd kwamen in de wat mildere periodes nog de mensen van de Federmesser-cultuur in Brabant naar voren die een gevarieerder pakket van wapens en werktuigen hadden. Materiaal als bot, gewei en hout vergaat door de jaren zodat alleen de verschillende pijlpunten overblijven.

Ook de Ahrensburg-cultuur, een groep van rendierjagers, liet hier zijn sporen achter. Voor hen was onze regio alleen een doorgangsgebied naar de Ardennen en naar de huidige Noordzee waar toen nog land lag.